Zanim książki lub e-booki będą gotowe do wydania, należy wykonać wiele czynności. Proces wydawniczy łączy w sobie wiele elementów: pomysł i kreatywna praca twórcza, analiza, staranna redakcja i korekta, techniczna obróbka tekstu, drukowanie. Celem jest stworzenie publikacji, która nie tylko spełni oczekiwania czytelników, lecz także stanie się wizytówką autora czy wydawnictwa. Autor pisze i kreuje, lecz to cały zespół specjalistów – redaktorów, korektorów, grafików i drukarzy – sprawia, że tekst zamienia się w gotowy produkt. Każdy etap to nie tylko wyzwanie, lecz także okazja do podniesienia jakości, czytelności i unikalności dzieła. Przyjrzyjmy się dokładniej, jaką drogę pokonuje publikacja – od pierwszego słowa aż po premierę.
1. Autor
Pierwszym krokiem w procesie wydawniczym jest praca autora, który tworzy treść od podstaw. Pisanie wymaga określenia koncepcji, planowania i przygotowania. Autor decyduje o strukturze dzieła: wybiera elementy i rodzaj kompozycji, dobiera język, sposób przedstawienia tego, co chce przekazać. Każde zdanie jest tworzone z myślą o czytelniku. Autor dba o klarowność tekstu, jego emocjonalny wydźwięk i spójność. Przed oddaniem tekstu do redakcji autor wielokrotnie powraca do swojego dzieła, aby szlifować jego język i udoskonalać wątki w fabule.
Na etapie twórczym powstaje fundament całej publikacji. Solidnie przygotowana treść, przemyślana struktura i unikalne przesłanie stanowią punkt wyjścia kolejnych etapów.
Warto mieć świadomość, że nawet najlepsi autorzy popełniają błędy. Często są one wynikiem nieuwagi lub wynikają z niewystarczającej znajomości zasad językowych czy edytorskich. Własne błędy są najtrudniejsze do znalezienia. Autor jest zazwyczaj tak przyzwyczajony do swojego tekstu, że często może nie zauważyć własnych potknięć.
2. Redakcja tekstu
Redakcja to pierwsze czytanie tekstu po autorze. Redaktor to osoba, która dokonuje gruntownej analizy treści i formy dzieła, pracując nad tekstem na kilku poziomach.
– Struktura i logika – spójność wątków, ciąg przyczynowo-skutkowy, płynne przechodzenie jednego rozdziału w drugi, spełnienie założeń gatunkowych i oczekiwań grupy docelowej. Redaktor może też zasugerować zlikwidowanie dłużyzn czy niepotrzebnych akapitów, przestawienie lub uzupełnienie treści, by tekst był zrozumiały, logiczny i spójny.
– Język i styl – poprawa błędów interpunkcyjnych, ortograficznych, gramatycznych, leksykalnych, stylistycznych, edytorskich i merytorycznych.
– Przygotowanie tekstu do składu (formatowanie i stylowanie), np. poprzez wyróżnienie partii tekstu, oznaczenie określonych elementów, takich jak śródtytuły, podpisy ilustracji, tabel itp.
Redaktor pracuje w edytorze tekstowym (najczęściej w Wordzie) w trybie śledzenia zmian, więc autor dokładnie widzi, co zostało zmienione, i może się ustosunkować do poprawek. Oczywiste poprawki są wprowadzane bezpośrednio do tekstu, a większe zmiany, sugestie, wyjaśnienia i pytania są zapisywane w komentarzach.
3. Korekta autorska
Autor przegląda zmiany wprowadzone przez redaktora, odnosi się do poprawek, odpowiada na pytania i komentarze. To etap konsultacji pomiędzy autorem i redaktorem, wspólnego rozwiązywania kwestii spornych dotyczących fabuły oraz pracy nad ostateczną wersją publikacji.
Korekta autorska pozwala autorowi zachować kontrolę nad dziełem. To moment, w którym wizja autora i uwagi redakcyjne łączą się w spójną całość.
4. Rewizja
Redaktor robi rewizję tekstu, nad którym pracował, czyli sprawdza tekst po korekcie autorskiej i odnosi się do uwag autora. Rewizja po korekcie autorskiej jest konieczna, aby upewnić się, że wszystkie zmiany zostały poprawnie wprowadzone, nowe treści są spójne z całością tekstu, nie pojawiły się kolejne błędy czy niespójności.
Po wprowadzeniu ostatnich zmian i uzgodnieniu ostatecznej wersji tekstu redaktor akceptuje wszystkie naniesione poprawki, usuwa komentarze, zatwierdza zmiany. Tekst jest gotowy do dalszej obróbki.
5. Korekta tekstu
Korekta to drugie i każde kolejne czytanie tekstu po autorze. Zadaniem korektora na tym etapie jest sprawdzenie wszystkiego, co mogło umknąć zarówno autorowi, jak i redaktorowi. Korektor usunie błędy gramatyczne, ortograficzne, interpunkcyjne, edytorskie i literowe; zweryfikuje jednolitość zapisu dat, nazw własnych i innych stałych elementów; upewni się, że tekst jest wolny od drobnych, często pomijanych błędów.
Po korekcie autor również ma wgląd w dokonane zmiany, do których może się ustosunkować.
Ten etap jest czasami pomijany, mimo że może usprawnić i (wbrew pozorom) przyspieszyć kolejne etapy prac. Im więcej błędów zostanie poprawionych w pliku Word, tym mniej poprawek będzie do naniesienia w pliku PDF po składzie (co jest trudniejsze i wydłuża proces).
6. Skład
Skład to etap techniczny. Składacz przenosi tekst z programu Word do programu graficznego (najczęściej Adobe InDesign) i dostosowuje układ i wygląd stron, ustawia marginesy i interlinie, wybiera fonty, wprowadza ilustracje, wykresy, grafiki, tabelki i inne elementy wizualne, czyli przygotowuje plik do druku. Złożony tekst zapisywany jest w formacie PDF.
Na etapie składu specjalista zajmuje się także projektem okładki i blurbem, czyli krótkim opisem znajdującym się z tyłu na okładce. Jest on zazwyczaj przygotowywany przez autora lub redaktora, który był pierwszym czytelnikiem książki.
Profesjonalny skład wpływa na odbiór treści przez czytelnika. Estetyka i czytelność publikacji są bardzo ważne.
7. Korekta po składzie
Efekty pracy składacza i ponownie cały tekst sprawdza korektor. To osoba, która stawia kropkę nad i w procesie tworzenia publikacji. Weryfikuje pracę zarówno autora, redaktora, jak i składacza. Korektor:
– eliminuje błędy: ortograficzne, interpunkcyjne, stylistyczne, leksykalne czy składniowe, które mogły zostać przeoczone na poprzednich etapach;
– usuwa błędy składu: wdowy, bękarty, sieroty i szewce; nagłe zmiany fontu, brak ujednolicenia, zgubione lub nadmiarowe kursywy, źle wyróżniony tekst, usterki dotyczące marginesów, błędnie sformatowane akapity czy tabele, przesunięte grafiki, pomylone paginy, nieprawidłowy podział wyrazów, złe podpisy pod ilustracjami, nieczytelny układ tekstu na stronach, niewłaściwe numery stron w spisie treści, w odwołaniach i indeksach itd.
Tekst po korekcie trafia z powrotem do składacza, który nanosi wszystkie poprawki wprowadzone przez korektora i autora.
8. Rewizja
To bardzo ważny etap i ostatnie czytanie tekstu. Jest to ostatnia faza kontroli, podczas której redaktor, korektor i składacz współpracują, aby upewnić się, że wszystkie poprawki zostały uwzględnione, nie powstały kolejne błędy, a publikacja jest gotowa do druku lub publikacji w formie e-booka.
9. Druk lub e-book
Druk: przed wysłaniem ostatecznej wersji do drukarni autor otrzymuje do wglądu próbny egzemplarz. Kiedy zostanie on zaakceptowany, plik z gotową książką wysyła się do drukarni.
E-book: aby dostosować e-book do odczytu na różnych urządzeniach, należy przygotować plik w formatach EPUB, MOBI lub PDF.
10. Promocja i dystrybucja
Dobra promocja i sprawna dystrybucja to ostatnie etapy procesu, które decydują o sukcesie danej publikacji.
Podsumowanie:
Proces wydawniczy to skomplikowany i wieloetapowy mechanizm, w którym każdy uczestnik jest niezbędny. Autor wnosi kreatywność i wizję, redaktor i korektor dbają o jakość treści, a składacz nadaje finalną formę. Dzięki współpracy wszystkich specjalistów możliwe jest stworzenie publikacji, która zachwyci czytelników.
Profesjonalizm na każdym etapie procesu wydawniczego to gwarancja sukcesu. Każdy szczegół — od koncepcji po gotowy produkt — ma znaczenie dla ostatecznego efektu.
Potrzebujesz redakcji lub korekty tekstu? Chętnie Ci pomogę. Skontaktuj się ze mną w sprawie bezpłatnej wyceny.